NAJNOWSZY POST >>>> MailerLite - Dlaczego Warto Go Używać?

ROZWÓJ

Jak zbudować kapitał psychologiczny?

kapitałpsychologiczny

Większość z nas w pracy spędza średnio 1/3 dnia. Posiadając odpowiedni zestaw kompetencji, jesteśmy w stanie nie tylko mierzyć się z wyzwaniami zawodowymi ale także rozwijać się poza pracą. Nad jakimi zachowaniami i postawami warto pracować nie tylko w życiu zawodowym? Dzisiaj o tym czym jest i jak zbudować kapitał psychologiczny (ang: PsyCap). 

Z tego artykułu dowiesz się: 

  • czym jest kapitał psychologiczny?
  • jakie są jego elementy składowe?
  • jak go zbudować?  

Czym jest kapitał psychologiczny?

Jest niczym innym jak pewnego rodzaju konstruktem, który opiera się o psychologię pozytywną oraz o badania nad zachowaniami pozytywnymi. Pionierem koncepcji był Profesor Fred Luthans (specjalizujący się w zachowaniach organizacyjnych), który zasugerował, że rozwój pracowników (a co za tym idzie: organizacji) musi się skoncentrować na rozwoju psychologicznym. PsyCap to nic innego jak pozytywny stan, w którym czujemy się dobrze i mamy chęć do dalszego rozwoju. Śmiało mogę powiedzieć, że kapitał psychologiczny jest bardziej trwały niż ulotne stany psychologiczne takie jak np.: uczucia czy emocje, lecz jest mniej stabilny niż cechy osobowości

Z czego składa się PsyCap?

Kapitał psychologiczny składa się z czterech komponentów. Udowodniono, że gdy połączymy poniższe elementy to nastąpi efekt synergii, przez co pole oddziaływania jest większe niż gdyby te wszystkie elementy miały działać osobno. O to one: 

  • Poczucie własnej skuteczności (Self-efficacy)
  • Optymizm (Optimism) 
  • Nadzieja (Hope)
  • Elastyczność / odnawialność zasobów (Resilience
Poczucie własnej skuteczności (Self-efficacy

Pierwszym elementem jest poczucie własnej wartości. Autorem tego terminu jest A. Bandura, który to pojęcie rozumie jako „subiektywne przekonanie jednostki o umiejętności działania w określonej sytuacji i poradzenia sobie z danym zadaniem”. To czy będziemy w stanie podjąć się danego zadania i włożyć w nie odpowiednią ilość potrzebnej energii, jest zdeterminowane przez to jak postrzegamy swoje kompetencje, zasoby czy motywację.

Silne przekonanie o własnej skuteczności pozwala na stawianie sobie ambitnych celów a także rozwija sposób reagowania na różne, życiowe sytuacje. Zastanów się czy częściej widzisz szanse czy zagrożenia? Osoby o silnym poczuciu własnej skuteczności, często czują spokój ducha w chwili gdy zajmują się jakimś trudnym zadaniem – im więcej energii w nie włożą, tym lepiej się czują. Z kolei osoby o niższym poczuciu własnej skuteczności, często mogą odczuwać stres lub lęk spowodowanym tym, że za wysoko oceniają poziom trudności danego zadania. 

By lepiej zrozumieć na czym polega koncepcja „Self-efficacy”, zapraszam do obejrzenia poniższego filmu: 

Niestety nie udało mi się znaleźć równie wartościowego materiału w języku polskim dlatego dla osób, które nie czują się na siłach polecam włączyć napisy (na pasku odtwarzania naciśnij Ustawienia >> Napisy >> Polski / Następnie naciśnij symbol klawiatury by włączyć napisy w trakcie odtwarzania).
Jak pracować nad poczuciem własnej skuteczności? 

 Poniżej znajdziecie dwa przykładowe zadania, które pomogą Wam budować lub pracować nad obecnym stanem poczucia własnej skuteczności. 

  1. „Trzy rzeczy” – proste ćwiczenie, które pozwala śledzić nasze codzienne aktywności oraz to jak się przez nie czujemy. Jest to również dobry sposób na ustalanie priorytetów. To ćwiczenie pozwala zobaczyć i uświadomić sobie ile już zrobiłem / zrobiłam. Kartę pracy możesz pobrać > TUTAJ < 
  2. Pozytywny dialog wewnętrzny – mówiąc o poczuciu własnej skuteczności, nie można zapomnieć o samoświadomości. Myślę, że te dwa elementy idą ze sobą w parze. To ćwiczenie pozwoli Tobie na zwiększenie samoświadomości oraz wzmocnieniu skuteczności. Gdy zaczynamy sobie zadawać pytania i słuchać odpowiedzi to wtedy zaczyna się skuteczność. Jak praktykować dialog wewnętrzny?
  • Poświęć codziennie kilka minut na to by pobyć sam / sama ze sobą i swoimi myślami.
  • Możesz np. stanąć przed lustrem i powiedzieć do siebie co chcesz (pochwalić się za dobrze wykonanie zadanie, zmotywować się do dalszego działania, udzielić sobie informacji zwrotnej, zastanowić się co można by zrobić inaczej, zadać pytania jak np. dlaczego jestem szczęśliwy? Dlaczego jestem smutny? Co czuję? itp.) 
  • Pamiętaj by obserwować siebie w trakcie tego ćwiczenia. Co mówi Twój głos wewnętrzny? Czy przemawia przez Ciebie Twój krytyk? Staraj się dokładnie „obserwować” kierunek, w którym Twoje myśli zmierzają. 
  • Ćwiczenie to równie dobrze możesz wykonać w drodze do pracy, przed snem czy w trakcie spaceru. 
Optymizm (Optimism) 

Mówi się, że optymista zawsze widzi szklankę do połowy pełną. Jednak co jeśli szklanka jest zawsze pełna bo jest w niej powietrze? Dlaczego optymizm jest ważny w budowaniu kapitału psychologicznego? Optymizm to stan umysłu, za pomocą którego reagujemy w określony sposób na otaczającą nas rzeczywistość. Oczywiście nie mam na myśli optymizmu pt. „życie jest piękne, problemy nie istnieją, patrzę na świat tylko przez różowe okulary” – takie myślenie jest niezdrowe. Jestem za tym by pozytywne myślenie było uruchamiane w sposób mądry, świadomy i być może bardziej nawykowy. 

To jak oceniamy świat wokół nas, jest zależne od nas. Warto zwracać uwagę na to co o sobie myślimy. W sytuacji, w której odnieśliśmy sukces mówimy sobie „Udało się!” czy „Udało mi się!”? Na pierwszy rzut oka różnica może wydawać się niewielka, natomiast już sam fakt, że odniesiony sukces „przypiszemy” sobie, sprawia, że wzrasta nasze poczucie skuteczności, o którym pisałem wyżej, ale także po prostu doceniamy samych siebie, co w dzisiejszych czasach nie jest tak oczywistą sprawą. 

O mądrym optymizmie w życiu jak i biznesie mówi również znany, polski psycholog oraz mentor – Jacek Walkiewicz – zachęcam do wysłuchania: 

Jak pracować nad wzmocnieniem pozytywnej postawy? 

Poniżej znajdziecie kilka zadań, które pomogą Wam wzmocnić nasz optymizm:

  1. Izolacja problemu – to, że raz nasze danie nie wyjdzie idealnie, to nie znaczy, że nie umiemy gotować! Prawda? A jednak często w takich sytuacjach zalewa nas fala złości, negatywnych określeń na swój temat i szybko sami siebie etykietujemy jako „beznadziejni”. Pozytywna postawa pozwala się od tego odciąć. Dajmy sobie prawo do błędów, weźmy głęboki oddech i nie katujmy się nie potrzebnie. Tak będzie nam wszystkim lżej! : ) 
  2. Inna perspektywa – mądry optymista to taki, który w sytuacjach nieprzyjemnych zada sobie kilka pytań. Gdy spotka nas coś trudnego to zapytajmy samych siebie: Czy z tej sytuacji wynikło coś dobrego? Czego się nauczyłem / nauczyłam? Co mogłem / mogłam zrobić inaczej? Szersze spojrzenie na sytuację pozwoli się uspokoić i dostrzec nowe możliwości. 
  3. Doceń nie tylko efekt – często skupiamy się tylko na efekcie końcowym. Zawsze warto też przeanalizować same wysiłki, które podjęliśmy. Nawet jeśli tym razem się nie udało, to zobaczmy co już zrobiliśmy. Taka analiza pozwoli zobaczyć nam co już wiemy / umiemy ale także gdzie zrobiliśmy błąd. 
Nadzieja (Hope) 

Mówi się, że nadzieja umiera ostatnia. Jednak nie w przypadku naszego kapitału! W tej sytuacji, nadzieja składa się z dwóch, powiązanych ze sobą elementów.

  1. Przekonanie o posiadaniu silnej woli 
  2. Przekonanie o umiejętności pozwalającej na poszukiwaniu nowych rozwiązań

Świadomość silnej woli, pozwala nam na postrzeganie samych siebie jako tych, którzy zrealizują określony plan i dotrą do celu. Silna wola umacnia nas w przekonaniu o tym, że podejmiemy wszelkie konieczne działania, niezależnie od napotkanych przeszkód. Natomiast umiejętność poszukiwania nowych rozwiązań, pozwala nam posiadać nie tylko „Plan B” – w głowach mamy jeszcze plan C, D i E. To pozwala nam być bardziej elastycznym w działaniu, przez co w razie pojawienia się problemów, nie wpadamy w panikę tylko patrzymy na nasze zasoby i zastanawiamy się jak je wykorzystać. Połączenie tych dwóch elementów sprawia, że wywołują się w nas pozytywne emocje w formie oczekiwań osiągnięcia zamierzonych celów. 

Poniżej znajdziecie krótki filmik, który obrazuje teorię nadziei:

Jak rozwijać w sobie nadzieję?
  1. Mapa nadziei – zapraszam Cię do wykonania tego ćwiczenia, które pozwoli Tobie zobaczyć cały proces dojścia do celu. Opis ćwiczenia, arkusz do pracy własnej znajdziesz > TUTAJ <   
Elastyczność / odnawialność zasobów (Resilience

W polskiej literaturze, pojęcie resilience ma wiele znaczeń. Można je przetłumaczyć jako np. odporność psychiczna czy prężna osobowość. Posługiwanie się angielskim terminem jest łatwiejsze i ułatwia jego zrozumienie. Ostatni element kapitału psychologicznego, możemy rozumieć jako skuteczna adaptacja do nowej sytuacji oraz radzenie sobie w trudnej, zaskakującej sytuacji.  Warto dodać, że resilience nie jest cechą osobowości – jest to zespół umiejętności, właściwości osobowości oraz kompetencji. 

Według wielu badaczy, osoby charakteryzujące się wysokim poziomem odporności psychicznej, nie tylko są wstanie przejść pozytywną zmianę, w ramach której wchodzą na nowy poziom swoich możliwości, ale także bardzo dobrze radzą sobie z trudnymi doświadczeniami. Takie osoby przejawiają również wysoki poziom akceptowania rzeczywistości oraz przejawiają silną adaptację do zmian. 

Poniżej znajdziecie krótką animację, która w praktyczny sposób wyjaśnia czym jest resilience: 

Jak pracować nad postawą resilience
  1. Improwizacja – umiejętność radzenia sobie w nowej / zaskakującej sytuacji z tym co się ma pod ręką, pozwala nam na rozwój „wewnętrznej tarczy”, dzięki której jesteśmy w stanie silnie odbijać nieprzewidziane przeciwności losu. Improwizacja pozwala nam na dojście do nowych rozwiązań. Nie bójmy się improwizacji, spróbujmy podziałać trochę „na oślep” / bez planu! 
Na koniec…

Pamiętajmy, że budowa kapitału psychologicznego tak na prawdę nigdy się nie kończy! Przy świadomej pracy, będzie on bardzie trwalszy i rozbudowany – jednak w każdym momencie możemy do niego dołożyć nowy element w postaci kolejnej postawy czy nowego nawyku. Będę wdzięczny jeżeli podzielisz się doświadczeniami i opowiesz o Twoim kapitale psychologicznym! : ) 

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *